MANIAN JADALNY: Gdzie i jak jest uprawiany?

Wróciłeś z wakacji w tropikach, gdzie zaintrygowały Cię pożywne bulwy jadalnego manioku, a teraz zastanawiasz się, czy można uprawiać tę roślinę w nasi ogrodzie? Chociaż warunki nie są idealne do sadzenia tej rośliny w naszym kraju, nie będziesz chciał spróbować. Podpowiemy Ci, na jakich obszarach maniok dobrze się rozwija i jak radzi sobie z uprawą w szklarni.

Czym jest maniok?

Maniok (Manihot esculenta), który może być również znany jako maniok, yuca lub tapioka, to uprawiana roślina tropikalna z rodziny Euphorbiaceae. Jest to słabo zdrewniały krzew, który osiąga wysokość od 1 do 5 metrów. Chociaż jest to roślina wieloletnia, zwykle jest szeroko uprawiana na obszarach tropikalnych i subtropikalnych jako roślina jednoroczna.

Głównym powodem popularności manioku są jego pożywne bulwy korzeniowe, które są bogatym źródłem węglowodanów (trzecim najważniejszym po ryżu i kukurydzy). Mają również stosunkowo wysoką wartość energetyczną i dlatego są jedną z podstawowych upraw w krajach rozwijających się, zapewniając środki do życia ponad 500 milionom ludzi.

Według hodowców maniok jest jadalnym gatunkiem rośliny, który może być wykorzystywany na wiele różnych sposobów. Może być stosowany jako substytut ziemniaków, bulwy mogą być wykorzystywane do produkcji mąki, pożywnej owsianki lub alkoholu, a także do ekstrakcji skrobi manioku, która jest wykorzystywana w przemyśle spożywczym i kosmetycznym. Ponadto jest to odpowiednia pasza dla zwierząt, a w ostatnich latach maniok znalazł również zastosowanie jako biopaliwo.

Skąd pochodzi maniok?

Dzika populacja podgatunku Manihot esculenta flabellifolia, który jest przodkiem udomowionego manioku, pierwotnie pochodziła z Brazylii. Jednak około 4600 r. p.n.e. maniok pojawił się również na nizinach w pobliżu Zatoki Meksykańskiej, a najwcześniejsze bezpośrednie dowody jego uprawy pochodzą ze starożytnego stanowiska Majów znanego jako Joya de Cerén, znajdującego się w Salwadorze

Ze względu na swoje wartości odżywcze, maniok był podstawowym pożywieniem prekolumbijskiej ludności Ameryki Południowej. Nic więc dziwnego, że był często przedstawiany w rdzennej sztuce (na przykład na ceramice). Podczas wczesnej okupacji wysp na Karaibach Hiszpanie unikali zarówno manioku, jak i kukurydzy, ponieważ uważano je zarówno za nieodżywcze, jak i niebezpieczne.

Uprawa manioku była jednak kontynuowana zarówno w Ameryce Portugalskiej, jak i Hiszpańskiej, a z biegiem lat produkcja chleba z manioku (pierwszy przemysł założony przez Hiszpanów) zaczęła kwitnąć na Kubie. Na statkach opuszczających kubańskie porty Hawana, Santiago lub Bayamo, które przewoziły towary do Hiszpanii, maniok był powszechnie używany jako żywność dla marynarzy, ponieważ kubański klimat nie był odpowiedni do uprawy pszenicy.

Maniok został wprowadzony na kontynent afrykański przez portugalskich handlarzy w XVI wieku. Rozprzestrzenił się bardzo szybko i wraz z kukurydzą szybko stał się podstawowym pożywieniem, z powodzeniem zastępując rodzime afrykańskie uprawy. Mniej więcej w tym samym czasie portugalscy i hiszpańscy handlarze przywieźli maniok do Azji i zasadzili go w swoich koloniach, dzięki czemu maniok stał się ważnym źródłem utrzymania w tych miejscach.

TOP:   Cebula syberyjska: do czego jest przydatna i jak ją uprawiać?

Obecnie maniok jadalny występuje w dwóch różnych odmianach, które hodowcy dzielą na gorzkie i słodkie w zależności od zawartości linamaryny. Jego bulwy, które muszą być dobrze ugotowane przed spożyciem, są czasami nazywane słodkimi ziemniakami, podobnie jak bataty i słodkie ziemniaki. Ponadto maniok znany jest również jako „chleb tropików”.

Maniok: odpowiednie warunki

Maniok jest obecnie uprawiany na obszarach tropikalnych i subtropikalnych na całym świecie. Ma tę zaletę, że jest odporny na suszę (jeśli jest dobrze ukorzeniony), może rosnąć na glebach marginalnych i może być zbierany prawie o każdej porze roku (nie tylko w określonych miesiącach). Sprawia to, że jest nieoceniona dla rolników w biedniejszych obszarach, a także służy jako rezerwa na czas głodu.

Jeśli chodzi o odpowiednie warunki, maniok nie toleruje stale podmokłych gleb, ale zamiast tego preferuje minimalne opady deszczu i piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste gleby. Wadą tropikalnych warunków klimatycznych jest jednak to, że przechowywanie jest problematyczne. Bulwy manioku składają się w 60% z wody, co w połączeniu z wyższymi temperaturami powietrza przyspiesza proces fermentacji i późniejszego gnicia.

Gdzie uprawia się maniok?

Maniok rośnie na szerokościach geograficznych do 30° na północ i południe od równika oraz na wysokościach do 2000 metrów. Preferuje temperatury równikowe, rozwija się w miejscach, w których opady deszczu wahają się od 50 do 5000 milimetrów rocznie i dobrze radzi sobie na glebach ubogich w składniki odżywcze o pH od kwaśnego do zasadowego. Takie warunki są powszechne głównie w niektórych częściach Afryki i Ameryki Południowej.

Ze względu na swoje zdolności adaptacyjne, roślina ta znalazła niszę głównie w krajach rozwijających się. Nigeria jest obecnie największym na świecie producentem manioku, odpowiadającym za 21% z 278 milionów ton manioku wyprodukowanego na całym świecie w 2018 roku. Tajlandia jest największym eksporterem manioku, podczas gdy Indonezja, Brazylia i Demokratyczna Republika Konga są również głównymi producentami.

Kontynentem najbardziej uzależnionym od uprawy i konsumpcji manioku jest oczywiście Afryka. Na przykład w Ghanie maniok jest uprawiany przez prawie każdą rodzinę rolniczą, dzięki czemu zajmuje bardzo ważną pozycję w gospodarce rolnej i stanowi około 30% dziennego spożycia kalorii. W subtropikalnych regionach południowych Chin jest piątą najważniejszą uprawą pod względem produkcji, po ryżu, słodkich ziemniakach, trzcinie cukrowej i kukurydzy.

Główne obszary uprawy manioku:

  • Afryka – Nigeria, Burundi, Gambia, Gwinea, Ghana, Kenia, Madagaskar, Sierra Leone,
  • Ameryka Łacińska – Brazylia, Boliwia, Dominika, Republika Dominikańska, Gujana,
  • Azja – Tajlandia, Filipiny, Laos, Malezja, Indonezja, Timor Wschodni,
  • Oceania – Sfederowane Stany Mikronezji, Palau, Papua Nowa Gwinea, Tonga.

Jak uprawiać maniok?

Nasi ogrodnicy nie mają dużego doświadczenia w uprawie manioku, ponieważ roślina ta preferuje klimat tropikalny lub subtropikalny i nie rozwija się w naszych warunkach. Jeśli jednak posiadasz ogrzewaną szklarnię, możesz spróbować posadzić maniok jako rarytas, który z pewnością przyciągnie wzrok niejednego sąsiada lub znajomego.

TOP:   Cebula syberyjska: do czego jest przydatna i jak ją uprawiać?

Nasiona manioku można kupić w Internecie, ale sadzonki manioku można również rozmnażać przez dorosłe bulwy. Jak to zrobić? Pokrój płaty, a następnie przykryj poszczególne powierzchnie cięcia węglem aktywnym wzbogaconym niewielką ilością środka grzybobójczego. Dodatkowo można jednak użyć sadzonek z dorosłych bulw, które powinny mieć około 25 centymetrów długości. Posadź je pionowo w podłożu doniczkowym w taki sposób, aby część sadzonki wystawała ponad powierzchnię.

Po zasadzeniu rośliny należy regularnie podlewać i nawozić, aby zapewnić obfite zbiory. Bulwy manioku zbiera się około osiem miesięcy po kwitnieniu, a konkretnie wtedy, gdy liście zaczynają żółknąć. Jeśli chcesz wykorzystać je w kuchni, powinieneś zużyć je w ciągu czterech do pięciu dni. Można jednak przechowywać je w piwnicy (w chłodnym, ciemnym miejscu), gdzie powinny przetrwać kilka miesięcy.

Sprzedaż manioku

Zdecydowałeś, że chcesz spróbować manioku i teraz zastanawiasz się, gdzie możesz go kupić? Bulwy można kupić w różnych sklepach internetowych, gdzie cena zależy od liczby zakupionych sztuk lub ich wagi. Ponadto maniok można również kupić w postaci proszku (mąka z manioku), a także dostępne są różne produkty, takie jak perełki tapioki lub pudding z tapioki.

Skąd pochodzi jadalny maniok?

Roślina ta pochodzi z Brazylii, ale później rozprzestrzeniła się na nizinach Zatoki Meksykańskiej i dzięki swoim wartościom odżywczym stała się podstawowym pożywieniem dla mieszkańców Ameryki Południowej w epoce prekolumbijskiej. Chociaż Hiszpanie stronili od niej podczas wczesnej okupacji wysp karaibskich, w XVI wieku dotarła ona również do Afryki i Azji za pośrednictwem handlarzy, gdzie stała się ważnym źródłem utrzymania.

Jakie warunki są odpowiednie dla manioku?

Maniok jest uprawiany w tropikalnych i subtropikalnych regionach na całym świecie. Jeśli roślina jest dobrze ukorzeniona, dobrze znosi suszę, może rosnąć na glebach marginalnych i może być zbierana niemal w dowolnym momencie (niezależnie od pory roku). Nie toleruje jednak stale podmokłych gleb, preferuje raczej minimalne opady deszczu i piaszczyste lub piaszczysto-gliniaste gleby.

Gdzie uprawia się maniok?

Maniok rośnie głównie na szerokościach geograficznych do 30° na północ i południe od równika, gdzie opady wahają się od 50 do 5000 milimetrów rocznie. Można go zatem znaleźć głównie w wielu częściach Afryki i Ameryki Południowej, ale jest również uprawiany w Azji. Największym producentem na świecie jest Nigeria, a największym eksporterem Tajlandia. Ponadto jest również powszechnie uprawiana w Brazylii, Indonezji i Demokratycznej Republice Konga.

Jak uprawiać maniok?

W tym kraju maniok można uprawiać tylko w ogrzewanej szklarni. Do sadzenia można wykorzystać nasiona zakupione w Internecie, ale sadzonki można również rozmnażać z dorosłych bulw, a hodowcy często sadzą sadzonki z dorosłych bulw. Początkowo roślina wymaga regularnego podlewania. Bulwy zbiera się po około ośmiu miesiącach od kwitnienia, gdy liście zaczynają żółknąć.