CHOROBY I SZKODNIKI POMIDORÓW: Jak sobie z nimi radzić?

Nie możesz się doczekać zbiorów pięknych i soczystych pomidorów, a zamiast tego rozczarowałeś się tylko zgniłymi lub w inny sposób nieestetycznymi owocami? Winne mogą być przerażające choroby grzybicze, ale także obecność bakterii, wirusa, a może jednego z wszechobecnych szkodników. Doradzimy, jak rozpoznać te problemy i jak im zapobiegać.

Choroby pomidorów

Pomidory są bardzo podatne na choroby grzybowe, które mogą zniszczyć cały plon smacznych i soczystych owoców. Najbardziej problematyczne rodzaje pleśni to zaraza ziemniaczana i czarna zaraza bakłażana, którą ogrodnicy nazywają również plamistością alternarii. Czasami jednak pomidory mogą być również atakowane przez różne wirusy lub choroby bakteryjne.

Zaraza ziemniaczana

Jednym z największych wrogów pomidorów jest zaraza ziemniaczana, znana również jako zaraza pomidorów lub Phytophthora infestans. Ta choroba grzybicza pojawia się głównie w sierpniu lub wczesną jesienią, powodując pojawienie się nieestetycznych plam na liściach pomidora, martwicę owoców i ogólną śmierć roślin. W krótkim czasie może całkowicie zniszczyć całą uprawę.

Rozwojowi zarazy ziemniaczanej sprzyja głównie podlewanie bezpośrednio na liście oraz nadmiernie wilgotna pogoda. Jeśli chodzi o charakterystyczne objawy na liściach pomidora, są to głównie duże, nieograniczone szarozielone plamy, które są początkowo wodniste, czarno żyłkowane i pojawiają się głównie na krawędziach blaszek liściowych. Jednak z biegiem czasu szybko rozprzestrzeniają się na całą powierzchnię liści, nabierają ciemnobrązowego koloru i całkowicie wysychają.

Podobne plamy, które jednak mają bardziej wydłużony charakter, pojawiają się również na łodygach i ogonkach liściowych. Białawy nalot patogenu może być widoczny na ich spodniej stronie, zwłaszcza w okresach zwiększonej wilgotności powietrza, np. wczesnym rankiem lub po ulewnym deszczu. Porażone liście zwykle bardzo szybko więdną, ciemnieją, stopniowo więdną, a następnie obumierają.

Zarazę ziemniaczaną można jednak łatwo rozpoznać po typowych objawach, które dotykają owoce pomidora. Na niedojrzałych pojawiają się nieregularne plamy o zielonkawo-brązowym zabarwieniu, które szybko się rozszerzają, później ciemnieją do ciemnobrązowych, a czasem nawet pokrywają się białawym grzybem. Powierzchnia jest twarda, ale pomarszczona. Jednocześnie martwica wnika głęboko w pomidory, dzięki czemu miąższ jest głęboko zarumieniony.

Odmianowe różnice w podatności na tę chorobę grzybową są dość niewielkie. Jeśli jednak chcesz za wszelką cenę uniknąć zarazy pomidorowej, możesz spróbować uprawiać niektóre odmiany pomidorów, które ogrodnicy uważają za bardziej odporne. Odmiany, o których mówi się, że nie cierpią tak bardzo na zarazę ziemniaka, to na przykład:

  • Benzoes,
  • wiele
  • Huragan,
  • dzika czerwień,
  • Primabella,
  • latah,
  • Syberia.


W przypadku zarazy ziemniaczanej przyczyną zakażenia jest nadmierne podlewanie pomidorów, a jej rozprzestrzenianie się znacznie ułatwia zmienność temperatur między dniem a nocą. Dlatego jeśli chcesz chronić swoje pomidory przed tą chorobą grzybową, konieczne jest zapobieganie występowaniu długotrwałej wilgoci. Roślin nie należy wystawiać na ulewne deszcze trwające kilka dni i uważać na nadmierne podlewanie.

Jeśli uprawiasz pomidory w szklarni, postaraj się, aby rośliny były raczej suche. Oznacza to, że nie należy podlewać całej rośliny, lecz kierować podlewanie tylko do korzeni, a jednocześnie dobrze unikać roszenia przez przegrzanie i nadmierną wentylację. W warunkach zewnętrznych najważniejszą rolę odgrywa odpowiednie siedlisko, w którym pomidory powinny mieć wystarczającą ilość powietrza, światła i ciepła. Jednocześnie nie zapomnij o ochronie roślin przed deszczem (np. uprawiając pomidory w pojemnikach pod okapem dachu).

Plamienie alternarii

Bardzo podobne plamy na liściach i owocach pomidora mogą być również spowodowane inną chorobą grzybową, znaną ogrodnikom jako brunatna lub alternaria plamistości pomidora. Wywołuje ją grzyb o nazwie czarny bakłażan (Alternaria solani), który należy do rodziny Pleosporaceae. Jest to stosunkowo powszechna choroba, na którą mogą natknąć się ogrodnicy na całym świecie.
Plantatorzy czasami mylą plamistość

Alternaria z zarazą ziemniaczaną. Istnieje jednak kilka zasadniczych różnic między tymi chorobami. Dzieje się tak dlatego, że brunatna plamistość atakuje rośliny wcześniej niż zaraza ziemniaczana, prawdopodobnie już w połowie lata. Chociaż może znacznie uszkodzić owoce, w przeciwieństwie do zarazy pomidora, nie jest śmiertelna dla roślin.

Typowym objawem plamienia Alternaria są nieregularne ciemnobrązowe plamy, które pojawiają się na starszych liściach pomidora i osiągają wielkość kilku milimetrów. Następnie stopniowo powiększają się i zaczynają się łączyć, co prowadzi do tego, że liście szybko obumierają. Większe plamy spowodowane tą chorobą są zawsze łatwe do rozpoznania po typowych koncentrycznych kręgach i żółtym obramowaniu.

TOP:   Cebula syberyjska: do czego jest przydatna i jak ją uprawiać?

Wydłużone i lekko zapadnięte brązowe plamy pojawiają się na łodygach po zaatakowaniu przez alternaria, co powoduje ich pękanie. Jeśli zaatakowane zostaną również łodygi kwiatowe, kwiaty i młode owoce szybko opadają. Na pomidorach (najczęściej tuż przy szypułce) pojawiają się duże, ciemne, zapadnięte plamy, które są ostro odgraniczone i po zamoczeniu gęsto pokryte czarnym aksamitnym nalotem grzyba.

Jak najlepiej bronić się przed tą chorobą? Podstawą jest nie uprawa pomidorów wielokrotnie w tych samych miejscach i zachowanie odpowiedniej odległości od grządek z ziemniakami. Ważne jest również, aby wybrać miejsce, w którym słońce będzie wystarczająco świecić i gdzie będzie przepływać powietrze. Warto pomyśleć również o zastosowaniu zdrowych podłoży, nie zapominając przy tym o utylizacji zainfekowanych części roślin.

W przypadku stosowania fungicydów należy zawsze oceniać nie tylko ich skuteczność biologiczną, ale także długość okresu ochrony. Zabiegi na rośliny przeprowadza się zwykle pod koniec czerwca, a następnie opryski należy powtarzać w zależności od panujących warunków klimatycznych. Należy również pamiętać, że produkty na bazie miedzi służą jedynie zapobieganiu i mogą spowolnić dojrzewanie owoców.

Antraknoza

Wśród drobnych chorób grzybiczych, z którymi ogrodnicy nie spotykają się tak często jak poprzednie, jest antraknoza pomidorowa. Jej rozwój jest spowodowany grzybem o nazwie Colletotrichum coccodes, który atakuje również paprykę, bakłażany, a nawet ziemniaki. Patogeny te potrafią nawet zimować na resztkach pożniwnych lub nasionach danych roślin.

Charakterystycznym objawem antraknozy jest powstawanie ciemnych i lekko zapadniętych plam na owocach pomidora, w środku których znajdują się drobne czarne kropki (mikrosklerotia). Jeśli pogoda będzie niesprzyjająca przez dłuższy czas (deszczowo, wilgotno), plamy będą stopniowo pokrywać się różowawym nalotem sporulujących patogenów. Ponadto lekkie gleby piaszczyste również sprzyjają rozwojowi tej choroby.

Antraknoza występuje głównie w pomidorach krzewiastych, przy czym najbardziej dotknięta jest dojrzałymi i przejrzałymi owocami. W niektórych przypadkach może również powodować brązowienie korzeni, które następnie obumierają. Właściwym zabezpieczeniem przed tymi trudnościami jest ponownie właściwy wybór siedliska (przewiewne, nasłonecznione) i traktowanie roślin zalecanymi preparatami, ale także usuwanie resztek pożniwnych.

Inne choroby grzybicze

  • szara pleśń lub szara zgnilizna (wywołana przez grzyb Botryotinia fuckeliana),
  • bakteria pierścieniowa pomidorów (wywołana przez grzyb Botryotinia fuckeliana),
  • plamistość septoria pomidora (wywołana przez grzyba Septoria lycopersici),
  • mączniak prawdziwy pomidora (wywołany przez grzyba Oidium lycopersici),
  • biała zgnilizna lub zgnilizna sklerocji (wywołana przez grzyba Sclerotinia sclerotiorum),
  • więdnięcie pomidorów (głównie spowodowane przez grzyb Fusarium oxysporum lycopersici).

Choroby wirusowe

Jeśli chodzi o wirusy, ogrodnicy najczęściej mają do czynienia z chorobą znaną jako wirus mozaiki pomidora (tomato mosaic virus). Może powodować wiele różnych rodzajów uszkodzeń, które zależą głównie od tego, jaki to szczep wirusa. Pewną rolę odgrywają jednak również aktualne warunki klimatyczne, wiek uprawianych roślin i specyficzna odmiana pomidora. Pozytywną wiadomością jest jednak to, że większość nowszych odmian jest już genetycznie odporna na omawianego wirusa.

Głównymi objawami tej choroby wirusowej są deformacje liści, smugi na liściach, łodygach i owocach, obecność mozaikowatości liści, ale także brązowienie miąższu owoców. Wirusy przenoszone są na poszczególne rośliny w sposób mechaniczny, zwłaszcza przy odłamywaniu pędów bocznych lub zbiorze przedplonu. Innym możliwym sposobem jest przenoszenie przez korzenie, glebę lub nasiona.

Jeszcze nieco poważniejszy jest wirus brązowienia pomidora, który ogrodnicy znają również jako wirus plamistej plamistości pomidora. Wirus ten jest przenoszony głównie przez wciornastki zachodnie i atakuje prawie 550 innych gatunków roślin, a także podlega ścisłym środkom kwarantanny.

Choroby bakteryjne

W niektórych przypadkach plon soczystych pomidorów może być również zagrożony przez choroby bakteryjne. Obejmuje to na przykład bakteryjne więdnięcie pomidora spowodowane przez bakterię o nazwie Clavibacter michiganensis subsp. michiganensis. Choroba ta objawia się nagłym więdnięciem segmentów liści na spodniej stronie blaszki liściowej. Następnie całe liście i same rośliny więdną.

Dość powszechne jest również plamistość bakteryjna pomidorów, powodowana przez bakterię Pseudomonas syringae pv. pomidor. Jak sugeruje nazwa choroby, powoduje ona pojawianie się mniejszych i lekko wypukłych kropek na owocach pomidora. Czasami jednak objawy pojawiają się również bezpośrednio na liściach, co może przypominać powszechne choroby grzybowe pomidorów.

Jeszcze bardziej niebezpieczna jest plamistość bakteryjna pomidorów, którą wywołuje bakteria Xanthomonas axonopodis pv. pęcherzykowate. Jednym z objawów tej choroby jest pojawienie się ciemnych plam na liściach i owocach pomidorów, które osiągają wielkość od 3 do 6 milimetrów i zazwyczaj mają żółtą obwódkę.

TOP:   Cebula syberyjska: do czego jest przydatna i jak ją uprawiać?

Do innych chorób bakteryjnych pomidorów należy stolbur kwarantannowy pomidora, który powoduje nadmierne rozgałęzianie się łodyg, nitkowatość liści lub deformację kwiatów i występuje najczęściej w ciepłych regionach. Jeśli chcesz chronić swoje pomidory przed wyżej wymienionymi bakteriami, ważne jest, aby wybierać zdrowe nasiona i odpowiednio dbać o rośliny.

Szkodniki pomidorów

Do najczęstszych szkodników, które mogą uszkodzić twoje pomidory, a tym samym zagrozić całej nadchodzącej uprawie, należą mszyce, mączliki, ślimaki nagie, ślimaki nagie lub wspomniane wciornastki. Chcąc uniknąć komplikacji spowodowanych przez te zwierzęta, należy pomyśleć o ochronie roślin na czas. Zabieg należy przeprowadzić opryskami chemicznymi lub naturalnymi przy pierwszym pojawieniu się szkodników, ale czasami cały proces trzeba powtórzyć.

Mszyce mogą powodować duże niedogodności dla ogrodników. Odpowiadają za powstawanie różnych deformacji tkanek roślinnych, zanieczyszczają pomidory wydzielaną spadzią, która później przerasta przez czerń grzybową, a jednocześnie przenoszą różne choroby wirusowe. Preparaty na mszyce stosuje się w formie oprysków, mniej więcej w okresie od czerwca do września, kiedy szkodniki te pojawiają się na roślinach.

Jeśli pomidory są atakowane przez wełnowce, można to rozpoznać po drobnych pajęczynach na spodniej stronie liści. Z biegiem czasu górna strona nabiera jaśniejszego odcienia zieleni lub nawet żółknie, podczas gdy żyłki nadal pozostają ciemnozielone. Rośliny produkują owoce wolniej i mogą przedwcześnie obumrzeć. W takim przypadku pomidory należy leczyć już po pierwszym pojawieniu się szkodników, a opryski należy powtórzyć kilka razy z rzędu.

O tym, że jest to uszkodzenie przez wciornastki, świadczy fakt, że nadziemne części pomidorów zaczynają żółknąć, deformować się, kurczyć i więdnąć. Typowe jest jednak również srebrzyste zabarwienie porażonych roślin, na których pojawiają się również brązowe korkowate plamy i małe czarne kropki będące odchodami wciornastków. Podobnie jak w przypadku grzybicy, kurację należy powtórzyć kilka razy.

Ślimaki i ślimaki skubią naziemne, ale często podziemne części pomidorów. Ich obecność można wykryć po wyschniętym srebrzystym śluzie i nadgryzionych liściach, które mają tendencję do uszkodzeń na krawędziach, podczas gdy silniejsze nerwy pozostają w większości nienaruszone. Jednak szkodniki mogą również wgryzać się w mniejsze lub większe „okienka” w liściach. Ogrodnicy regularnie zbierają i pozbywają się ślimaków i ślimaków, ale pomogą też specjalne granulki.

W jaki sposób zaraza ziemniaczana zagraża pomidorom?

Zaraza ziemniaka (również zaraza pomidora) to choroba grzybicza, która powoduje szarozielone plamy na liściach i owocach pomidora, pojawienie się białawego nalotu i więdnięcie liści, martwicę owoców i ogólną śmierć roślin. Przyczyną zakażenia jest przemoczenie pomidorów, do którego może dojść w czasie długotrwałych deszczów lub z powodu nadmiernego podlewania. Dlatego ważne jest, aby zapobiegać długotrwałemu zawilgoceniu i wybrać odpowiednie siedlisko dla roślin.

Co to jest Alternaria Plamistość Pomidorów?

Alternaria lub brązowa plamistość pomidorów to choroba grzybicza powodowana przez czarnego bakłażana. Problem ten pojawia się już w środku lata, może znacznie uszkodzić owoce, ale zazwyczaj nie jest śmiertelny dla poszczególnych roślin. Do typowych objawów należą pojawianie się nieregularnych ciemnobrązowych plam na starszych liściach, ale także łamanie łodyg, opadanie kwiatów i tworzenie się zapadniętych plam na owocach pomidora, które po zamoczeniu pokrywają się czarnym nalotem grzyba.

Jakie inne choroby zagrażają pomidorom?

Mniej znaczącą chorobą grzybową pomidorów jest antraknoza, która atakuje również paprykę, bakłażany i ziemniaki. Powoduje ciemne, zapadnięte plamy na owocach pomidora z czarnymi kropkami pośrodku i różowawym nalotem patogenów. Jeśli chodzi o choroby wirusowe, pojawia się na przykład wirus mozaiki pomidora lub wirusowe brązowienie. Jeśli chodzi o choroby bakteryjne, ważne jest bakteryjne więdnięcie pomidora, plamistość bakteryjna, plamistość bakteryjna i stolbur kwarantannowy.

Jakie szkodniki mogą atakować pomidory?

Do najczęstszych szkodników, przed którymi należy chronić pomidory, należą mszyce, mączliki, ślimaki, wełnowce i wciornastki. Mszyce zanieczyszczają pomidory spadzią, przez którą rozwija się czarny grzyb, a także przenoszą choroby wirusowe. Mączliki można rozpoznać po drobnych pajęczynach na spodniej stronie liści, a wciornastki powodują srebrzysty odcień porażonych roślin. Ślimaki i ślimaki skubią następnie naziemne i podziemne części roślin.